مىدارد ، و به تلاش و كوشش بيشتر دعوت مىكند ( 1 ) . « نكته مهمى » كه در پايان اين بحث فشرده لازم است ياد آورى شود اينكه دعا طبق روايات اسلامى مخصوص مواردى است كه تلاشها و كوششهاى انسان اثرى نبخشد ، و يا به تعبير ديگر آنچه انسان در توان دارد انجام دهد ، و بقيه را از خدا بخواهد . بنا بر اين اگر انسان دعا را جانشين تلاش و كوشش كند قطعا مستجاب نخواهد شد . لذا در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم : اربعة لا تستجاب لهم دعوة : رجل جالس فى بيته يقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له ا لم آمرك بالطلب ؟ و رجل كانت له امراة فدعا عليها ، فيقال له : ا لم اجعل امرها اليك ؟ و رجل كان له مال فافسده ، فيقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له : ا لم امرك بالاقتصاد ؟ ا لم آمرك بالاصلاح ؟ و رجل كان له مال فادانه به غير بينة ، فيقال له : ا لم آمرك بالشهادة « ؟ ! « چهار گروهند كه دعاى آنها مستجاب نمىشود : كسى كه در خانه خود نشسته و مىگويد : خداوندا ! مرا روزى ده ، به او گفته مىشود : آيا به تو دستور تلاش و كوشش ندادم ؟ و كسى كه همسرى دارد ( كه دائما او را ناراحت مىكند ) و او دعا مىكند كه او از دستش خلاص شود ، به او گفته مىشود : مگر حق طلاق را به تو ندادم ؟ و كسى كه اموالى داشته و آن را بيهوده تلف كرده ، مىگويد : خداوندا ! به من روزى مرحمت كن ، اما به او گفته مىشود : مگر دستور اقتصاد و ميانه روى

--> ( 1 ) در مورد دعا و فلسفه و شرائط آن در مجلدات ديگر تفسير نمونه از جمله جلد 15 صفحه 172 ذيل آيه 77 سوره فرقان ، و جلد 6 صفحه 209 ، و به طور مشروحتر در جلد اول صفحه 638 بحث شده است .